Czym jest tężyczka i jak z nią walczyć?

Żyjemy w czasach ekstremalnie szybkich. Rozwój wiedzy, techniki i nauki jest tak gwałtowny, że bardzo często nawet młode osoby gubią się w najnowszych doniesieniach technicznych. W podobnym tempie gna ewolucja nowoczesnej medycyny, która do niedawna będąc jeszcze w powijakach, dziś zaskakuje nieraz nawet osoby, które są z nią związane profesjonalnie. Coraz to nowe zabiegi, pomysły i techniki pracy z ciałem i umysłem człowieka, doprowadziły do momentu, w którym słowo „nie da się” zaczyna brzmieć nieco kuriozalnie.

Medycyna – im nowsze tym lepsze?

Nie zawsze. W XXI wieku medycyna zaczęła traktować człowieka technicznie. Niemal jak samochód czy koparkę. Boli? Zużyte? Wymieniamy! Często zapomina się jednak, że leczenie człowieka nie opiera się wyłącznie o nauki ścisłe. Dziedziny humanistyczne tj. socjologia, filozofia czy psychologia pełnią znaczącą rolę w zdrowiu człowieka i w połączeniu z naukami ścisłymi – tworzą jednolitą całość.

Mimo ogromnej wiedzy na temat ciała i umysłu człowieka, niektóre sfery do tej pory pozostają zagadką, pomimo że dotyczą wielkiej grupy społeczeństwa. Jedną z takich dolegliwości jest tężyczka, która mylnie nosi tak pieszczotliwą nazwę.

Jest to objaw, który charakteryzuje się niekontrolowanymi skurczami mięśni na całym ciele. Skurcze w swojej sile przypominają „tiki” podobne do drgania powieki po wypiciu sześciu kaw. Czasem jednak potrafią być bardzo silne i bolesne. Oprócz tego często występują mrowienia dłoni, stóp oraz okolicy ust, które mogą być różne w czasie trwania, jednak zazwyczaj pojawiają się regularnie.

Do tej pory, przyczyna tężyczki nie została jasno określona. Większość źródeł dopatruje się jej podstaw w niedoborach elektrolitów (wapnia, magnezu i potasu), które pełnią istotną funkcję w procesie skurczu mięśni.

Tężyczka i jej przyczyny

Bardzo często pierwotna przyczyną długiego niedoboru wapnia we krwi są choroby przytarczyc. Parathormon, który jest przez nie wydzielany, jest odpowiedzialny za regulację gospodarki wapniowej, a każda długotrwała zmiana w jego ilości może wpływać na powstawanie objawów hipokalcemii. Dlatego ważne jest, aby każdy pacjent, u którego stwierdzono tężyczkę. był przebadany endokrynologiczne i w razie potrzeby – zaopatrzony w odpowiednie środki farmakologiczne. Przyczyny tężyczki mogą także tkwić w zakwaszeniu organizmu oraz przewlekłych schorzeniach nerek i trzustki, dlatego w przypadku jej wystąpienia – ważne jest szerokie spojrzenie na pacjenta i jego objawy.

Co ciekawe – objaw ten często jest indukowany przez stres. Zwłaszcza u osób, u których jest on długotrwały. Pomimo niejasnych, często sprzecznych dowodów naukowych na stresogenną tężyczkę, warto wziąć to pod uwagę przy badaniu i terapii pacjenta. Może być on także wynikiem bardzo dużej aktywności fizycznej i nieprawidłowego nawodnienia oraz zabezpieczenia w elektrolity podczas bardzo intensywnego wysiłku fizycznego. Osoby przewlekłe cierpiące z powodu takiego problemu przejawiają także inne objawy, często bólowe, które nie mogą być powiązane z żadnym urazem. To np.:

• ból karku, kręgosłupa szyjnego,
  • ból klatki piersiowej,
  • niemożność wykonania spokojnego, pełnego wdechu,
  • sztywność kręgosłupa, ból obręczy barkowej, brzucha i obręczy barkowej.

Tężyczka – diagnostyka

Badania pacjenta wykazującego objawy tężyczki zazwyczaj nie kończą się na jednym specjaliście. Po badaniu lekarza ogólnego i endokrynologa, pacjenci często trafiają do specjalisty neurologii, który po wyeliminowaniu innych schorzeń, przystępuje do wykonania próby tężyczkowej. Polega ona na badaniu aktywności mięśni podczas czasowego niedokrwienia – zazwyczaj wykonywanej na mięśniach dłoni.

Leczenie tężyczki

Jako fizjoterapeuci możemy trafić na pacjentów, którzy będą cierpieć z powodu tężyczki. Wpatrując się w historię choroby pacjenta (którzy szukając diagnozy swoich dolegliwości, często przychodzą do fizjoterapeuty czy osteopaty z segregatorem badań), możemy natknąć się na wskazówki, które okażą się cenne w dalszej pracy. Może okazać się, że pacjent jest zupełnie „czysty” i w teorii nic mu nie jest! Wtedy nasza praca może przynieść nieoczekiwanie dobre rezultaty.

Pacjent w takim stanie wymaga dużej dawki empatii i pracy bardzo spokojnej i zrównoważonej. Dlatego też w walce z objawami bólowymi mało skutecznym środkiem może okazać się terapia narzędziowa, masaż głęboki czy techniki manipulacji. Przydatnymi technikami w pracy z pacjentem cierpiącym z powodu tężyczki mogą być zatem:

• techniki odreagowujące układ nerwowy (np. ogólne odreagowanie przy pomocy metody, jaką jest pinoterapia),
• techniki czaszkowe,
• terapia powięziowa,
• techniki trakcyjne.

Pacjenci, u których występuje tężyczka często zgłaszają się na rehabilitację z powodu ogólnego bólu, który towarzyszy im na co dzień. Terapia manualna, techniki wyciszające i autotreningi relaksacyjne w domu – mogą być strzałem w dziesiątkę i rozwiązaniem, które nieoczekiwanie przyniosą ulgę w dolegliwościach, pozornie niemożliwych do wyleczenia.

Bibliografia:

1. “Tetany and Parathyreoiditis.” Edinburgh Medical Journal vol. 34,7 (1927): 431–432.
2. “Tetany and Sympathectomy.” Edinburgh medical journal vol. 42,5 (1935): 284.