Znaczenie diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów a dieta

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba zapalna, której towarzyszą dolegliwości bólowe i obrzęk stawów (najczęściej stawy rąk, nadgarstki i stopy). Choroba częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Jednym ze sposobów na polepszenie jakości życia chorego jest odpowiednia dieta.

Wśród najczęściej wymienianych diet (czyli sposobów żywienia) skutecznych w RZS wymieniane są:

• Dieta śródziemnomorska – dieta charakterystyczna dla krajów regionu Morza Śródziemnego. Opiera się na produktach pochodzenia roślinnego, oliwie z oliwek, rybach, drobiu i mlecznych produktach fermentowanych. Na zdrowotne właściwości diety wpływa udział składników pokarmowych, tj. mało nasyconych kwasów tłuszczowych, dużo jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, naturalne antyoksydanty i błonnik pokarmowy.
• Dieta wegetariańska – żywienie oparte na produktach roślinnych z udziałem produktów mlecznych i jaj (niektórzy dopuszczają jedzenie ryb). Zaletą tej diety jest jej niska energetyczność przy jednoczesnej wysokiej gęstości odżywczej – ograniczenie podaży tłuszczu z jednoczesnym zwiększeniem udziału jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, niska zawartość cholesterolu.
• Dieta wegańska – żywienie wykluczające wszystkie produkty odzwierzęce (w tym jajka, nabiał, miód, żelatynę). Zaletą tej diety jest jej niska energetyczność, niska zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, natomiast wysoka zawartość jedno- i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, magnezu, potasu, witaminy C i E, folianów, flawonoidów, karotenoidów oraz błonnika.

Ja spotkałam się w literaturze dotyczącej leczenia RZS z opinią, iż najskuteczniejsza jest dieta śródziemnomorska. Skuteczność w tym przypadku można określić jako zmniejszenie dolegliwości bólowych, zmniejszenie obrzęków i zwiększenie ruchomości stawów.

Zalety diety śródziemnomorskiej:

• Ryby – spożywanie tłustych ryb morskich bogatych w kwasy Omega-3. Kwasy te wykazują działanie przeciwzapalne, zmniejszając stężenie parametrów zapalnych, takich jak CRP czy interleukina-6.
• Oliwa z oliwek (z pierwszego tłoczenia, czyli „extra virgin”) – zawiera jednonienasycone kwasy tłuszczowe, które mają działanie przeciwzapalne. Ponadto oliwa z oliwek zawiera związek zwany oleocanthal. Badania opublikowane w 2015 roku w „Journal of Nutritional Biochemistry” i „European Journal of Nutrition” wykazały korzystne działanie oleocanthalu w leczeniu RZS. Naukowcy odkryli, że związek ten miał znaczący wpływ nie tylko na przewlekły, ale także na ostry proces zapalny. Wcześniejsze badania wykazały właściwości przeciwbólowe tego związku polegające na zahamowaniu powstawania prozapalnych enzymów COX-1 i COX-2 według tego samego mechanizmu, w jakim niesteroidowe leki przeciwzapalne zwalczają ból. Korzystne właściwości zauważyć można zwłaszcza przy regularnym, codziennym spożyciu 2–3 łyżek oliwy z oliwek.
• Warzywa i owoce towarzyszące każdemu posiłkowi – mnóstwo cennych antyoksydantów wspierających układ immunologiczny. Najwięcej antyoksydantów zawierają ciemne owoce (np.: jeżyny, borówki, winogrona) i zielone warzywa (np.: szpinak, jarmuż, brokuły).
• Orzechy – podobnie jak oliwa z oliwek są źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych o działaniu przeciwzapalnym.
• Nasiona roślin strączkowych – świetne źródło białka oraz składników o właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych.
• Ograniczenie tłuszczów trans (nasilających stan zapalny) w żywności – ograniczenie (wyeliminowanie) żywności przetworzonej typu: gotowe zupy, słodycze cukiernicze, paluszki.