Osteoporoza w praktyce fizjoterapeuty

Wraz z wiekiem rośnie zagrożenie zachorowania na niektóre choroby układu ruchu. Niektóre z nich – bardziej dotkliwe – powodują szereg niepokojących objawów, inne pozostają w ukryciu i dają o sobie znać dopiero w najmniej oczekiwanym momencie. Jednym z nich jest osteoporoza, która charakteryzuje się wyjątkową dostępnością. Czym jest i jak postępować z pacjentem z osteoporozą? O tym w dzisiejszym wpisie.

Jak powstaje osteoporoza?

Osteoporoza jest częstym zaburzeniem funkcji układu szkieletowego, które powstaje w wyniku dysbalansu pomiędzy procesami kościotwórczymi oraz resorbcji. Na skutek zmian biochemicznych w tkance kostnej, dochodzi do rozrzedzenia jej struktury i osłabienia tzw. mikroarchitektury kości. Ważnym faktem, o którym należy pamiętać jest to, że osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, dlatego jej profilaktyka i leczenie powinno być kompleksowe i zaczynać się odpowiednio wcześnie, aby nie doprowadzić do poważnych zmian.

Występowanie i objawy

Na całym świecie ponad 200 milionów ludzi choruje na osteoporozę. Choroba dotyka głównie osoby starsze – ponad 70% osób powyżej 80 roku życia. Kobiety są z reguły bardziej narażone na powstanie tej choroby – zwłaszcza po menopauzie, kiedy statystycznie najbardziej rośnie ryzyko powstania zmian. Istnieją czynniki ryzyka, które szczególnie narażają ludzi na osteoporozę. To m.in.:

• skłonności genetyczne,
• szczupła budowa ciała,
• wczesna menopauza,
• brak aktywności fizycznej,
• stosowanie niektórych leków (np. heparyna, insulina, leki sterydowe),
• alkoholizm, nikotynizm,
• niedobór wit. D i wapnia.

W początkowej fazie choroba przebiega zupełnie bezobjawowo. Z biegiem czasu zaczyna dawać delikatne znaki, które później przeradzają się w poważny problem. Osoby, u których podejrzewa się osteoporozę zgłaszają głównie bóle kości długich po obciążeniu oraz obniżenie wzrostu. W późniejszych stadiach choroby może pojawić się duża podatność na złamania przy niewielkim obciążeniu i zwiększenie ryzyka złamań kompresyjnych kręgosłupa.

Diagnostyka i leczenie 

Diagnostyka osób, u których podejrzewa się osteoporozę powinna obejmować szereg badań. Tylko postawienie szybkiej diagnozy i wdrożenie leczenia daje szansę na zahamowanie choroby i zmniejszenie ryzyka powikłań. Niestety, w praktyce diagnostyka jest często wykonywana zbyt późno. Podstawowym badaniem jest densytometria, pozwalająca na określenie gęstości kości. Ważnym aspektem jest także ustalenie poziomu wapnia i witaminy D3 we krwi oraz sprawdzenie funkcji nerek i tarczycy, gdyż mają one znaczenie w zachodzących zmianach metabolicznych.

Leczenie osteoporozy jest trudne, gdyż w większości przypadków zachodzą nieodwracalne zmiany w strukturze kości. W większości przypadków stosuje się leki hamujące rozpad kostny i wspomagające procesy kościotwórcze. Wcześnie wdrożona rehabilitacja może usprawnić metabolizm i przyczynić się do wyhamowania procesów chorobowych. Jedną z najbardziej niedocenionych form treningu w prewencji i leczeniu osteoporozy jest trening siłowy. Badania naukowe wykazują, że przy długotrwałym, progresywnym stosowaniu ćwiczeń oporowych może wzrosnąć gęstość kości i masa szkieletu, co bezpośrednio może przyczyniać się do prewencji i leczenia osteoporozy.

UWAGA! Należy pamiętać, że przy osteoporozie niektóre techniki terapii będą szczególnie ryzykowne. Schorzenie to jest “czerwoną flagą” do manipulacji – nawet doskonale wykonana manipulacja HVLA będzie w tym przypadku bardzo ryzykowna.