Bańki chińskie – jaką moc kryją?

Bańki chińskie w terapii

Czy już wiesz, jaką moc kryją w sobie bańki chińskie? Prawdopodobnie tak, jeżeli wykorzystujesz ich potencjał na co dzień – w swojej praktyce fizjoterapeutycznej. Jeśli jeszcze nie jesteś ich zwolennikiem, to postaramy się przekonać Cię do ich walorów!

Oczywiście na początku, zaczniemy od kilku słów wprowadzenia, skupiając się na wybranych (po krótce) elementach fizjologii człowieka oraz samym mechanizmie działania bańki chińskiej. W drugiej części dla zachęcenia oraz przetestowania ich możliwości w Waszych gabinetach zaprezentujemy przykład terapii.

Mechanizm działania bańki chińskiej

Mechanizm próżniowy wykorzystywany jest na dalekim wschodzie już od kilku tysięcy lat. Oczywiście wcześniej przybierał zupełnie inną postać, wykorzystując do tego m.in. rogi zwierzęce czy pnie bambusa. Kwestia przyrządów do wykorzystania podczas terapii mocno się zmieniła. Jednak od początku powstania koncepcji, proces ten był wykorzystywany w celu leczenia wielu chorób, dolegliwości bólowych czy w stanach pourazowych. Od tamtych czasów fizjologia człowieka się nie zmieniła tak bardzo, ale nasza wiedza na temat fizjologii tak. Czasami jeszcze w naszych domach, stawianie baniek zaliczamy do „babcinych sposobów” radzenia sobie z wieloma dolegliwościami. Czemu tak się dzieje, że ich skuteczność zachowała się przez wieki?

STAN ZAPALNY

Ze względu na panujące podciśnienie w bańce, zasysa ona skórę, wraz ze znajdującymi się pod nią tkankami – do jej wnętrza. Taka forma, dość intensywnego bodźca mechanicznego, powoduje wynaczynienie się krwi, która pochodzi z uszkodzonych drobnych naczyń krwionośnych, znajdujących się między powięzią powierzchowną a warstwą tkanki tłuszczowej (znajdujących się pod skórą).

Elementy wynaczynionej krwi, którą widać w postaci podskórnego przekrwienia, odbierane są przez nasz organizm jako ciało obce. Następuje mobilizacja układu immunologicznego, który na wezwanie zaczyna produkować znaczną ilość ciał odpornościowych, szykując się do walki z wrogiem. W sytuacji, kiedy dokucza nam jakaś infekcja ogólnoustrojowa – np. przeziębienie, postawiony w stan gotowości, wyposażony i zmobilizowany do działania układ odpornościowy znacznie skuteczniej sobie radzi z leczeniem tego typu dolegliwości.

WŁÓKNA NERWOWE

Poza wynaczynieniem krwi, mechanizm próżni działa również stymulująco na określone receptory. Poniekąd największymi fanami odbioru tego rodzaju bodźca są receptory Pacciniego, które lubują się w dynamicznych zmianach ciśnienia w tkankach.

Bańki chińskie również mogą przyczynić się do skutecznego określenia miejsc wzmożonego napięcia na skórze, pomagając zlokalizować obszary okazujące szczególną wrażliwość. Jest to bardzo cenna wskazówka terapeutyczna. W praktyce można zauważyć, że niektóre rejony na ciele potrafią manifestować się zawyżoną reakcją bólową, pomimo wykorzystywania niewielkiego bodźca.

W myśl koncepcji segmentarnej, dany poziom rdzenia kręgowego unerwia wiele struktur. W momencie, kiedy dany narząd wewnętrzny nie działa prawidłowo, np. ma zaburzoną funkcję bądź nie ma odpowiedniej mobilności ruchowej, to potrafi on wysyłać impulsacje do rdzenia kręgowego i na zasadzie łuku odruchowego, informacja pobudzenia jest odsyłana do wszystkich struktur unerwionych z danego poziomu, przyczyniając się do wzrostu napięcia skórnego. Obszary te noszą nazwę stref Heada. Jednak kij ma dwa końce – dzięki temu mechanizmowi jesteśmy w stanie doprowadzić do zwiększonego ukrwienia i pośrednio wpłynąć na zakłócenia funkcji narządu wewnętrznego, związanego z obszarem skóry poddanym terapii.

POWIĘŹ

Podczas wywiadu przeprowadzonego z pacjentem i po badaniu fizjoterapeutycznym możemy ocenić jakość mobilności powięzi. Kiedy zdiagnozujemy restrykcje np. powięzi powierzchownej, w obrębie odcinka lędźwiowego kręgosłupa, to wiemy, że ten stan rzeczy będzie mógł przyczyniać się m.in. do zmniejszonego zakresu ruchomości w tym rejonie. Ta sytuacja będzie mogła prowadzić do wzrostu napięcia mięśniowego. Wydłużone w czasie napięcie mięśniowe spowoduje dysfunkcję w odprowadzaniu metabolitów i dostarczaniu świeżych substratów. Utrzymujące się ten stan rzeczy będzie prowadził do wywołania bólu. Kiedy nie przerwiemy tej sytuacji, szybko możemy dostać się w tzw. błędne koło bólu. Nasilający się dyskomfort będzie powodował kolejny wzrost napięcia tkanek, a to tylko przyczyni się do potęgowania dolegliwości. Gdyby tego było mało, to napięcie powięzi będzie nieustannie stymulować fibroblasty, a dzięki zjawisku mechanotransdukcji bodziec mechaniczny będzie przekształcony w bodziec chemiczny, prowadząc do jeszcze większej syntezy kolagenu. W konsekwencji przyczyni się do jeszcze większego usztywnienia danego regionu. Za sprawą mechanizmu próżniowego bańki możemy przyczynić się do zmniejszenia napięcia z tkanek powierzchownych, zmniejszając część napięcia znajdującego się na powięzi.

OBRZĘK

Na skutek urazu i wytworzonego miejscowego stanu zapalnego może dojść do wystąpienia obrzęku. Oczywiście stan zapalny jest pożądany i konieczny w procesie regeneracji, jednak warto zadbać o to, aby był on kontrolowany. Obrzęk, który będzie zbyt duży, będzie prowokował i drażnił mechanoreceptory wraz z nocycepotrami, powodując reakcje bólową. Korzystając z pomocy bańki możemy przyczynić się do rozszerzenia okolicznych naczyń, przyczyniając się do wzrostu przepływu płynów w okolicy urazu, prowadząc do sprawniejszej wymiany metabolitów, ułatwiając i umożliwiając efektywniejszą redukcję obrzęku.

BLIZNY

Generowane podciśnienie może również służyć w celu mobilizacji powstałych blizn po zabiegach chirurgicznych. Oczywiście w odpowiednim czasie od wystąpienia blizny. W społeczeństwie wciąż można odnieść wrażenie, że pacjenci posiadają wciąż niewielką świadomość na temat blizny, konieczności ich mobilizacji oraz ewentualnych konsekwencji w przypadku braku podjęcia odpowiednich czynności terapeutycznych.

ODNOWA BIOLOGICZNA

Coraz częściej stosuje się bańki chińskie również jako element odnowy biologicznej. W świecie sportu najbaczniej obserwowani są oczywiście championi.

Bańki chińskie – propozycja terapii

Łydki to obszar bardzo szczególny. Za pracę w tym obszarze, zadowolony będzie chyba każdy pacjent. Niezależnie od tego, czy jest bardzo aktywny fizycznie, czy też nie. Dla osób o niskim poziomie aktywności, które dodatkowo mają siedzący charakter pracy, powoduje to, że ich kończyny dolne, zwłaszcza obszar ud jest poddany ciągłej kompresji. To powoduje, że system żylny, który jest systemem niskociśnieniowym, mało jest zadowolony z tych warunków pracy. Długotrwała sytuacja, ze względu na zaburzenie mechaniki płynów, może przyczynić się do wzrostu odczucia zmęczenia łydek czy też bólu. Już kilkuminutowa praca w tym obszarze powoduje wzrost przekrwienia, rozluźnienie napiętych mięśni, co może przyczynić się do rozwiązania wielu problemów dotyczących łydek i nie tylko. Dla osób mocno aktywnych, ten zabieg też będzie bardzo pożądany jako element odnowy biologicznej, przyczyniając się do zmniejszenia poczucia zmęczenia oraz przyśpieszenia procesu regeneracji. Osoby intensywnie trenujące mogą skarżyć się na ból okolicy ścięgna Achillesa. Ścięgno to jest strukturą, która świetnie przenosi obciążania, jednak jest bardzo słabo ukrwiona. Zbyt mały nacisk na regenerację może przyczyniać się do wystąpienia kontuzji.

Terapia bańką chińską – jak wygląda?

Na skórę nakładamy delikatną warstwę substancji poślizgowej np. olejku do masażu. Dobieramy odpowiednią wielkość bańki chińskiej – dedykowanej do danego obszaru ciała. Po dobraniu bańki przykładamy ją do ciała, kompresując i wywołując podciśnienie. Pamiętaj, że każda osoba ma inny próg bólu i siła mechaniczna bańki powinna być dostosowana do tolerancji pacjenta. W trakcie zabiegu powinniśmy wykonywać płynne ruchy, skupiając się na miejscach zablokowanych i o ograniczonej ruchomości tkankowej. W ramach regeneracji można poświecić około 10 minut pracy na jedną kończynę.

Warto zadbać o komfort pacjenta dodatkowo układając wałek pod część dystalną kończyn, aby uzyskać rozluźnienie poprzez ułożenie.